Zmęczenie i siniaki u seniora – czym są zespoły mielodysplastyczne?

Zmęczenie, blada skóra czy częściej pojawiające się siniaki łatwo przypisać wiekowi. Jednak u seniorów takie objawy mogą mieć również poważniejsze przyczyny. Jedną z nich są zespoły mielodysplastyczne (MDS), czyli choroby układu krwiotwórczego związane z nieprawidłowym powstawaniem komórek krwi.

Czym są zespoły mielodysplastyczne?

Zespoły mielodysplastyczne to grupa chorób nowotworowych dotyczących szpiku kostnego. W ich przebiegu szpik nie wytwarza prawidłowo komórek krwi. W efekcie we krwi może być zbyt mało czerwonych krwinek, płytek krwi lub krwinek białych.

MDS najczęściej rozpoznaje się u osób starszych. Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem, a średni wiek diagnozy w Polsce wynosi około 71 lat. Choroba może jednak wystąpić również u młodszych osób, choć zdarza się to znacznie rzadziej.

Przebieg MDS może być bardzo różny. Niektóre postacie przez długi czas wymagają tylko obserwacji, podczas gdy inne rozwijają się szybko i mogą prowadzić do poważnych powikłań.

Zespoły mielodysplastyczne – zmęczenie, bladość i siniaki

Pierwszym sygnałem MDS często jest niedokrwistość, czyli anemia. Dochodzi wtedy do zmniejszenia liczby czerwonych krwinek lub ilości hemoglobiny, przez co organizm otrzymuje mniej tlenu.

Może to powodować:

• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• bladość skóry i błon śluzowych,
• zawroty głowy,
• gorszą tolerancję wysiłku,
• uczucie braku energii mimo odpoczynku.

Jeżeli choroba wpływa również na produkcję płytek krwi, mogą pojawić się problemy z krzepnięciem. Charakterystyczne mogą być łatwo powstające siniaki, krwawienia z nosa czy dłuższe krwawienie po drobnych urazach.

Z kolei niedobór prawidłowych białych krwinek może osłabiać odporność. Osoba chora staje się bardziej podatna na infekcje, które mogą mieć cięższy przebieg.

W niektórych przypadkach dochodzi także do powiększenia śledziony, wątroby lub węzłów chłonnych. Objawy nie zawsze jednak występują jednocześnie. Z tego powodu MDS może przez długi czas pozostawać nierozpoznany.

A tutaj poznasz istotne informacje na temat ciężkiej grypy u seniorów.

Kto znajduje się w grupie ryzyka?

Najważniejszym czynnikiem zwiększającym ryzyko MDS jest wiek. Choroba znacznie częściej dotyczy osób po 60. roku życia i nieco częściej występuje u mężczyzn.

Znaczenie mogą mieć również inne czynniki. Ryzyko zachorowania zwiększają m.in. przebyte wcześniej leczenie niektórych nowotworów za pomocą chemioterapii lub radioterapii, a także długotrwały kontakt z niektórymi substancjami chemicznymi, w tym benzenem. Czynnikiem ryzyka jest także palenie tytoniu.

Samo wystąpienie któregoś z tych czynników nie oznacza, że dana osoba zachoruje. Warto jednak pamiętać o regularnych badaniach, szczególnie gdy pojawiają się niepokojące objawy.

Jak rozpoznaje się MDS?

Podejrzenie choroby może pojawić się już podczas podstawowej morfologii krwi. Szczególną uwagę zwraca się na utrzymujące się niedobory poszczególnych rodzajów krwinek, których nie można wyjaśnić inną przyczyną.

Jednak sama morfologia nie wystarcza do postawienia diagnozy. Pacjent może zostać skierowany do hematologa, który zleci bardziej szczegółową diagnostykę.

Istotnym badaniem jest pobranie materiału ze szpiku kostnego. Pozwala ono ocenić, jak powstają i dojrzewają komórki krwiotwórcze, a także, czy występują w nich nieprawidłowości.

W diagnostyce wykorzystuje się również badania genetyczne, w tym badania cytogenetyczne i molekularne. Dostarczają one informacji pomocnych w rozpoznaniu konkretnego typu MDS, ocenie rokowania oraz wyborze odpowiedniego sposobu leczenia.

Warto pamiętać, że zespoły mielodysplastyczne nie stanowią jednej choroby o identycznym przebiegu. Istnieje wiele ich odmian, dlatego diagnostyka i późniejsze leczenie są dobierane indywidualnie.

Zobacz też, jakie są objawy demencji u seniora.

Czy MDS można leczyć?

Sposób postępowania zależy przede wszystkim od rodzaju i zaawansowania choroby, ryzyka jej progresji, wieku pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia.

U osób z łagodniejszym przebiegiem może wystarczyć regularna kontrola i obserwowanie zmian w morfologii. Jeżeli choroba powoduje objawy, stosuje się leczenie wspomagające, w tym przetoczenia odpowiednich preparatów krwi, jak również leki pomagające ograniczyć skutki niedoboru komórek krwi.

W przypadku MDS o wyższym ryzyku możliwe jest zastosowanie intensywniejszego leczenia przeciwnowotworowego. U wybranych pacjentów rozważa się także allogeniczny przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych. Obecnie jest to jedyna metoda, która daje możliwość trwałego wyleczenia choroby. Ze względu na związane z nim ryzyko nie jest odpowiedni dla każdego chorego.

Dlatego decyzję o leczeniu podejmuje się na podstawie indywidualnej sytuacji pacjenta, uwzględniając jego wiek, stan ogólny, choroby współistniejące oraz charakter samego MDS.

Nie każde zmęczenie jest „kwestią wieku”

U osób starszych wiele objawów może być niesłusznie uznawanych za naturalną konsekwencję starzenia. Długotrwałe osłabienie, bladość, częste infekcje, nietypowe siniaki czy nawracające krwawienia nie powinny jednak być ignorowane.

Podstawowym krokiem jest konsultacja z lekarzem i wykonanie odpowiednich badań, w tym morfologii krwi. Wczesne wykrycie przyczyny nieprawidłowości pozwala szybciej rozpocząć właściwe postępowanie i ograniczyć ryzyko poważnych powikłań.

W przypadku MDS szczególne znaczenie ma również regularna kontrola stanu zdrowia. Dzięki odpowiedniej diagnostyce lekarz może ocenić charakter choroby i dobrać postępowanie odpowiadające potrzebom konkretnego pacjenta.