Osoby niepełnosprawne w samolocie – RPO alarmuje w sprawie barier i niejasnych zasad

Osoby niepełnosprawne w samolocie nadal napotykają wiele problemów, aby móc komfortowo odbyć swoją podróż. Problemy nie dotyczą wyłącznie dostępności lotnisk, ale także zasad przewozu niezbędnego sprzętu medycznego, czy obecności psa asystującego na pokładzie. Do Rzecznika Praw Obywatelskich coraz częściej trafiają skargi wskazujące na brak jednolitych reguł i trudności, które mogą skutecznie uniemożliwić odbycie podróży.

Skargi z całego rynku lotniczego

Jak wynika z sygnałów napływających do biura RPO, problemy zgłaszane są wobec niemal wszystkich linii lotniczych działających na polskim rynku. Osoby z niepełnosprawnościami wskazują na ograniczenia lub zakazy dotyczące przewozu sprzętu medycznego. Ponadto, występują też utrudnienia w podróżowaniu z psem asystującym lub psem wsparcia psychiatrycznego.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę, że przewoźnicy w dużej mierze samodzielnie ustalają swoje wewnętrzne procedury. Zasady te bywają niejasne, często się zmieniają i nie zawsze uwzględniają indywidualne potrzeby pasażerów.

Brak przejrzystych standardów przewozu sprzętu medycznego

Jednym z najczęściej podnoszonych problemów jest przewóz sprzętu, który jest niezbędny do codziennego funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością. W wielu przypadkach pasażerowie spotykają się z dodatkowymi wymogami formalnymi lub ograniczeniami, które trudno uznać za proporcjonalne.

Do RPO trafiły m.in. skargi dotyczące:

• konieczności wliczania torby z respiratorem do limitu bagażu podręcznego, chyba że pasażer przedstawi zaświadczenie lekarskie,
• odmowy bezpłatnego przewozu i używania na pokładzie ssaka, który jest niezbędny osobie po tracheostomii,
• rygorystycznych limitów dotyczących wagi lub wymiarów wózków elektrycznych przewożonych w luku bagażowym, bez możliwości dopłaty.

Zdaniem skarżących takie procedury są nie tylko uciążliwe, ale czasem odbierane jako upokarzające i naruszające prywatność.

Podróż z psem asystującym – nierówne traktowanie

Osobnym problemem są zasady podróżowania z psem asystującym lub psem wsparcia psychiatrycznego. Skargi wskazują, że linie lotnicze nie stosują jednolitych kryteriów, a interpretacja przepisów bywa bardzo zawężająca.

Wśród zgłaszanych trudności pojawiają się m.in.:

• odmowa uznania psa wsparcia psychiatrycznego jako psa asystującego na trasach innych niż do Stanów Zjednoczonych,
• brak dostosowania procedur do przepisów obowiązujących w Wielkiej Brytanii, co w praktyce uniemożliwia osobom niewidomym podróż z psem asystującym na tej trasie.

Sytuacje tego typu prowadzą do realnego wykluczenia części pasażerów z możliwości korzystania z transportu lotniczego.

RPO pyta o potrzebę uregulowania zasad

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z pytaniem, czy obecny stan prawny nie wymaga doprecyzowania. W szczególności chodzi o to, czy parametry sprzętu medycznego mogą być dowolnie określane przez przewoźników oraz czy nie istnieje potrzeba wprowadzenia jednolitych standardów.

RPO porusza także kwestię braku instytucji, która zajmowałaby się specyficznymi problemami osób z niepełnosprawnościami w transporcie lotniczym. Zaznacza przy tym, że nie są to typowe spory konsumenckie i nie podlegają procedurom znanym np. z rozporządzenia dotyczącego praw pasażerów.

Zobacz też, jakie zmiany przygotowano w ZAZ i ZPChr dla osób z niepełnosprawnościami.

Możliwa nowa rola Urzędu Lotnictwa Cywilnego

W wystąpieniu do ULC pojawiła się również propozycja utworzenia wyspecjalizowanej komórki, która mogłaby:

• przyjmować zgłoszenia od osób z niepełnosprawnościami,
• analizować problemy związane z podróżami lotniczymi,
• wspierać pasażerów w kontaktach z liniami lotniczymi.

Ochrona praw pasażerów

Sprawa poruszana przez Rzecznika Praw Obywatelskich pokazuje, że dla osób z niepełnosprawnościami podróż samolotem wciąż bywa wyzwaniem organizacyjnym i prawnym. Brak jasnych, jednolitych zasad oraz niewystarczająca elastyczność przewoźników mogą prowadzić do realnego ograniczenia prawa. Interwencja RPO może być krokiem w stronę większej przejrzystości i lepszej ochrony potrzeb tej grupy pasażerów.