Jak rozpoznać objawy zespołu Guillaina-Barrégo i czego się spodziewać

Nagłe osłabienie nóg, mrowienie w dłoniach, trudność z utrzymaniem równowagi. Są to objawy, które potrafią przestraszyć, zwłaszcza gdy pojawiają się szybko i narastają z dnia na dzień. Zespół Guillaina-Barrégo (GBS) to rzadka, ale poważna choroba neurologiczna, w której układ odpornościowy omyłkowo uszkadza nerwy obwodowe. Dobra wiadomość jest taka, że przy odpowiednim leczeniu większość pacjentów stopniowo wraca do sprawności. Sprawdźmy zatem, skąd bierze się GBS, jakie daje sygnały ostrzegawcze i jak wygląda diagnostyka oraz leczenie.

Czym jest zespół Guillaina-Barrégo?

GBS to ostra zapalna poliradikuloneuropatia, czyli schorzenie o nagłym początku, obejmujące wiele nerwów odpowiedzialnych za ruch, czucie oraz część funkcji automatycznych organizmu (np. pracę serca czy regulację ciśnienia). W przebiegu choroby układ odpornościowy atakuje elementy nerwów, najczęściej ich osłonki mielinowe i rzadziej same włókna nerwowe. Skutkiem jest spowolnienie lub blokowanie przewodzenia impulsów nerwowych.

Choroba może wystąpić w każdym wieku. Faktem jest, że notuje się około 1–2 zachorowań rocznie na 100 tysięcy osób.

Dlaczego dochodzi do GBS?

Uważa się, że GBS ma podłoże autoimmunologiczne. U około 66 proc. chorych objawy pojawiają się w ciągu 1–6 tygodni po infekcji dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. Mechanizm przypomina „pomyłkę tożsamości”. Oznacza to, że przeciwciała wytworzone do walki z drobnoustrojami rozpoznają podobne struktury na nerwach i zaczynają je uszkadzać (tzw. mimikra molekularna).

Z GBS wiązano m.in. zakażenia bakteryjne i wirusowe, w tym zatrucia pokarmowe wywołane przez Campylobacter jejuni, a także infekcje wirusami CMV, EBV czy grypy, a także zakażenia Mycoplasma pneumoniae. Rzadziej choroba bywa poprzedzona zabiegiem operacyjnym lub urazem. Opisywano też pojedyncze przypadki po szczepieniach. Jednak ryzyko GBS po przebytej infekcji jest wielokrotnie większe niż po szczepieniu.

Jakie objawy powinny zaniepokoić?

Postępujące osłabienie mięśni to najbardziej charakterystyczny sygnał. Zwykle zaczyna się w nogach i „wspina” ku górze ciała. Z czasem mogą pojawić się trudności z chodzeniem i wchodzeniem po schodach. Natomiast w ciężkich przypadkach może wystąpić znaczne porażenie kończyn.

Często towarzyszą temu:

• parestezje (mrowienie, drętwienie, pieczenie), zwykle w palcach stóp i rąk,
• osłabienie odruchów ścięgnistych,
• ból neuropatyczny w plecach, pośladkach lub kończynach.

U części chorych dochodzi do zajęcia nerwów czaszkowych. Z tego powodu pojawiają się trudności z połykaniem, mową, mimiką twarzy czy poruszaniem gałkami ocznymi. Najpoważniejszym powikłaniem jest osłabienie mięśni oddechowych, które może wymagać wsparcia respiratorem. Możliwe są także zaburzenia autonomiczne, np. wahania ciśnienia, arytmie, problemy z oddawaniem moczu czy nadmierna potliwość.

A tutaj sprawdzisz, jak wyglądają objawy i leczenie osteoporozy.

Jak rozpoznać GBS?

Lekarz opiera się przede wszystkim na obrazie klinicznym, czyli na szybko narastającym, symetrycznym osłabieniu mięśni z osłabieniem odruchów oraz informacji o niedawnej infekcji.

Diagnozę potwierdzają badania dodatkowe:

• analiza płynu mózgowo-rdzeniowego (po punkcji lędźwiowej); typowo stwierdza się podwyższone białko przy prawidłowej liczbie komórek,
• badania elektrofizjologiczne (ENG, EMG); wykazują zaburzenia przewodzenia w nerwach i pomagają określić typ uszkodzenia.

Ważne jest też wykluczenie innych przyczyn podobnych objawów, np. miastenii, botulizmu czy ostrych uszkodzeń rdzenia kręgowego.

Leczenie i powrót do sprawności

Każde podejrzenie GBS wymaga hospitalizacji, a także monitorowania oddychania i pracy serca. Celem leczenia jest zahamowanie nieprawidłowej reakcji immunologicznej i przyspieszenie zdrowienia.

Stosuje się dwie równorzędne metody:

• plazmaferezę (wymianę osocza), która usuwa z krwi krążące przeciwciała,
• dożylne immunoglobuliny (IVIg), które neutralizują działanie autoprzeciwciał.

Równie ważna jest opieka wspomagająca. Mowa tutaj o kontroli bólu, profilaktyce powikłań zakrzepowych i odleżyn, a w razie potrzeby również o wsparciu oddechowym. Po ustabilizowaniu stanu kluczowa staje się rehabilitacja neurologiczna. Jest często długotrwała, ale realnie zwiększa szanse na odzyskanie siły i samodzielności. Około 80% pacjentów wraca do pełnej lub niemal pełnej sprawności, choć proces ten może trwać miesiące, a nawet kilka lat.

Zobacz też, jak powrócić do zdrowia po zapaleniu mózgu.

Objawy zespołu Guillaina-Barrégo

Zespół Guillaina-Barrégo to choroba rzadka, ale wymagająca szybkiej reakcji, szczególnie gdy osłabienie mięśni narasta i towarzyszą mu zaburzenia czucia. Wczesna diagnostyka, leczenie immunomodulujące i systematyczna rehabilitacja znacząco poprawiają rokowanie. Jeśli więc pojawiają się niepokojące objawy po niedawnej infekcji, warto nie zwlekać z konsultacją lekarską, ponieważ szybkie działanie naprawdę robi różnicę.