Ortezy – rodzaje, zastosowanie i zasady doboru

Orteza może pomóc ustabilizować staw, ograniczyć niepożądany ruch i odciążyć uszkodzone struktury podczas leczenia lub rehabilitacji. Nie jest jednak uniwersalnym rozwiązaniem – jej konstrukcja i stopień stabilizacji powinny odpowiadać konkretnemu problemowi oraz potrzebom użytkownika. Sprawdźmy zatem, jakie rodzaje ortez dostępne są na rynku medycznym.

Rodzaje ortez – kończyny górne

Ortezy stosowane na rękę, nadgarstek czy łokieć mogą być wykorzystywane po urazach, zabiegach, a także przy wybranych dolegliwościach przeciążeniowych i chorobach stawów.

Orteza łokcia może ograniczać niepożądane ruchy i pomagać utrzymać staw w określonej pozycji. Niektóre modele pozwalają regulować zakres zgięcia i wyprostu, co może być przydatne na poszczególnych etapach leczenia.

Z kolei stabilizatory nadgarstka stosuje się w przypadku skręceń, przeciążeń czy wybranych urazów. W zależności od konstrukcji mogą pozostawiać część ruchomości dłoni, jednocześnie ograniczając ruch w obrębie nadgarstka.

Przy wielogodzinnym użytkowaniu warto zwrócić uwagę na materiał, wentylację, sposób zapinania oraz miejsca, w których orteza może uciskać skórę.

Rodzaje ortez – kończyny dolne

Wśród ortez kończyn dolnych szczególnie często stosowane są stabilizatory stawu skokowego i kolana.

Orteza stawu skokowego może być wykorzystywana po skręceniu stawu. Jej zadaniem może być ograniczenie niepożądanego zakresu ruchu i zapewnienie dodatkowej stabilizacji podczas powrotu do aktywności. Warto to zaznaczyć, że nie każda kontuzja wymaga takiego samego poziomu usztywnienia.

Ortezy kolana mają różne konstrukcje i zastosowania. W zależności od modelu mogą zapewniać kompresję, stabilizację boczną albo kontrolować określony zakres ruchu. Wykorzystuje się je po niektórych urazach, operacjach oraz przy wybranych problemach przewlekłych.

Stopień stabilizacji ma znaczenie

Nie każda orteza musi być sztywna.

Dostępne są konstrukcje zapewniające różny poziom podparcia:

• miękkie i elastyczne – zapewniają kompresję i lekkie wsparcie;
• półsztywne – mogą ograniczać określone ruchy dzięki fiszbinom lub innym elementom stabilizującym;
• sztywne – zapewniają większą kontrolę i stosuje się je w sytuacjach wymagających mocniejszego unieruchomienia;
• z regulacją ROM – pozwalają kontrolować zakres zgięcia i wyprostu stawu.

Wybór powinien zależeć od rodzaju urazu, etapu leczenia oraz tego, jaki ruch ma zostać ograniczony. Mocniejsze usztywnienie nie zawsze oznacza lepsze rozwiązanie.

Dobrze dopasowana orteza to podstawa

Nawet wysokiej jakości produkt może być niewygodny i nieskuteczny, jeśli zostanie źle dobrany. Zbyt luźna orteza może przesuwać się podczas ruchu, a zbyt ciasna może powodować nadmierny ucisk, otarcia lub drętwienie.

Przed zakupem należy sprawdzić sposób pomiaru podany przez producenta. W zależności od rodzaju produktu może być potrzebny obwód nadgarstka, łydki, kolana czy stawu skokowego.

Warto również zwrócić uwagę na:

• możliwość regulacji zapięć,
• łatwość zakładania i zdejmowania,
• wentylację materiału,
• możliwość używania ortezy pod ubraniem,
• przeznaczenie do codziennego użytkowania lub aktywności sportowej.

Sprawdź też artykuł https://jestesmy.pl/kiedy-stosuje-sie-ortezy-afo-dafo-i-hkafo/.

Czy orteza może zastąpić gips?

W określonych urazach lekarz może zdecydować o zastosowaniu ortezy zamiast tradycyjnego unieruchomienia gipsowego. Dotyczy to jednak konkretnych sytuacji klinicznych. Nie należy samodzielnie zamieniać zaleconego gipsu na stabilizator.

Podobnie wygląda kwestia czasu noszenia. Jedna osoba może potrzebować ortezy przez kilka tygodni, a inna używać jej tylko podczas określonych aktywności. Wszystko zależy od diagnozy i przebiegu leczenia.

Czy można ćwiczyć w ortezie?

Wiele modeli jest przeznaczonych do używania podczas ruchu, ale możliwość ćwiczenia zależy od rodzaju ortezy i aktualnego stanu kończyny. W okresie rehabilitacji stabilizator może być elementem terapii, ale nie powinien zastępować właściwie dobranych ćwiczeń.

Najważniejsza zasada jest prosta: orteza powinna być dobrana do konkretnego problemu, a nie tylko do miejsca, które boli. W przypadku urazu, po operacji lub przy utrzymujących się dolegliwościach warto skonsultować wybór z lekarzem albo fizjoterapeutą.