Zadławienie może wydarzyć się podczas zwykłego posiłku i w ciągu kilku chwil stać się zagrożeniem życia. W takiej sytuacji liczy się szybka reakcja i znajomość podstawowych zasad pierwszej pomocy. Warto wiedzieć, kiedy zachęcać do kaszlu, jak wykonać uderzenia w plecy i uciśnięcia nadbrzusza, a także, co zrobić, gdy poszkodowany straci przytomność.
Jak rozpoznać zadławienie u dorosłego?
Do zadławienia dochodzi, gdy ciało obce, najczęściej fragment jedzenia, blokuje drogi oddechowe. Objawy zależą od stopnia niedrożności.
Przy częściowym zatkaniu dróg oddechowych osoba może nadal oddychać, mówić i skutecznie kaszleć. Wtedy najważniejsze jest zachęcanie jej do kaszlu i obserwowanie, czy stan się nie pogarsza.
Ciężkie zadławienie można podejrzewać, gdy poszkodowany:
- nie może mówić ani oddychać;
- nie jest w stanie skutecznie kaszleć lub wydaje jedynie ciche dźwięki;
- chwyta się za szyję i wykazuje oznaki silnego niepokoju;
- zaczyna sinieć lub traci przytomność.
Jeśli osoba nie może oddychać, mówić ani skutecznie kaszleć, nie należy zwlekać z udzieleniem pomocy.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – krok po kroku
W przypadku ciężkiego zadławienia u przytomnej osoby dorosłej należy postępować zgodnie z aktualnymi zasadami pierwszej pomocy.
1. Zachęcić do kaszlu
Jeśli poszkodowany jest w stanie skutecznie kaszleć, zachęcajmy go do kontynuowania. Nie wykonujmy wtedy uderzeń w plecy ani uciśnięć nadbrzusza, ponieważ mogą niepotrzebnie pogorszyć sytuację.
2. Wykonać do pięciu uderzeń między łopatkami
Jeśli kaszel jest nieskuteczny lub osoba nie może kaszleć:
- stańmy z boku i nieco za poszkodowanym;
- pochylmy go do przodu, podtrzymując klatkę piersiową;
- wykonajmy do pięciu energicznych uderzeń nasadą dłoni między łopatkami;
- a po każdym uderzeniu sprawdźmy, czy przeszkoda została usunięta.
Zobacz też, jak prawidłowo udzielić pierwszej pomocy przy oparzeniu.
3. Jeśli uderzenia nie pomogły, wykonać do pięciu uciśnięć nadbrzusza
To właśnie ten sposób postępowania jest powszechnie nazywany manewrem Heimlicha:
- Stańmy za poszkodowanym i obejmijmy go ramionami na wysokości pasa.
- Pochylmy osobę do przodu.
- Zaciśnijmy dłoń w pięść i umieśćmy ją między pępkiem a dolnym końcem mostka.
- Drugą dłonią obejmijmy pięść.
- Wykonajmy do pięciu energicznych uciśnięć skierowanych do siebie i ku górze.
Jeśli przeszkoda nie zostanie usunięta, kontynuujmy naprzemiennie pięć uderzeń między łopatkami i pięć uciśnięć nadbrzusza.
Wezwijmy pomoc pod numerem 112. Jeśli w pobliżu jest druga osoba, poprośmy ją o wykonanie telefonu. Nie przerywajmy działań ratunkowych.
Co zrobić, gdy osoba zadławiona straci przytomność?
Utrata przytomności podczas zadławienia oznacza bezpośrednie zagrożenie życia.
Jeśli poszkodowany przestaje reagować:
- ostrożnie połóżmy go na plecach na twardym podłożu;
- wezwijmy pomoc pod numerem 112, jeśli jeszcze tego nie zrobiono;
- rozpocznijmy resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO), zaczynając od uciśnięć klatki piersiowej;
- jeśli potrafimy i jesteśmy przygotowani, wykonujmy RKO zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
Podczas otwierania ust w celu wykonania oddechów sprawdźmy, czy ciało obce jest widoczne. Można usunąć je tylko wtedy, gdy jest łatwo dostępne.
Nie wkładajmy palców do ust na ślepo. Takie działanie może przesunąć przeszkodę głębiej i utrudnić udrożnienie dróg oddechowych.
Zadławienie u dorosłego w szczególnych sytuacjach
Standardowe uciśnięcia nadbrzusza nie są odpowiednie dla wszystkich osób.
U kobiet w zaawansowanej ciąży oraz osób, u których nie można objąć brzucha, stosuje się uciśnięcia klatki piersiowej zamiast nadbrzusza. W takich sytuacjach warto kierować się instrukcjami dyspozytora i zasadami pierwszej pomocy poznanymi na szkoleniu.
Jeśli zadławimy się, będąc samemu, spróbujmy wezwać pomoc i zastosować uciśnięcia nadbrzusza na sobie. Można również wykorzystać stabilną krawędź, np. oparcie krzesła, do wykonania uciśnięć. Nie należy jednak opóźniać wezwania pomocy.
Dlaczego po zadławieniu warto skonsultować się z lekarzem?
Nawet jeśli ciało obce uda się usunąć, poszkodowany powinien zostać oceniony przez lekarza, szczególnie jeśli zastosowano uciśnięcia nadbrzusza lub klatki piersiowej.
Takie działania mogą spowodować urazy wewnętrzne, które nie zawsze da się od razu zauważyć. Konsultacja jest szczególnie ważna w przypadku bólu brzucha lub klatki piersiowej, trudności w oddychaniu lub utrzymujących się problemów z przełykaniem.
A tutaj tłumaczymy, jak udzielić pierwszej pomocy seniorowi ze zwichniętą kostką.
Pierwsza pomoc może uratować życie
W ciężkim zadławieniu każda chwila ma znaczenie. Warto znać zasady udzielania pomocy, ale najlepiej również przećwiczyć je na kursie pierwszej pomocy pod okiem instruktora.
Warto pamiętać, że przy skutecznym kaszlu należy zachęcać do kaszlu, a przy ciężkim zadławieniu stosować uderzenia między łopatkami i uciśnięcia nadbrzusza. Z kolei przy utracie przytomności należy rozpocząć RKO. Szybka i prawidłowa reakcja może uratować życie.
