Jak dochodzi do zakażenia boreliozą – kleszcze zarażają się głównie od gryzoni i ptaków

Wiosna i lato to czas zwiększonej aktywności kleszczy, a wraz z nimi rośnie również obawa przed boreliozą. Wiele osób uważa, że to właśnie kleszcz jest głównym źródłem choroby. Tymczasem eksperci przypominają, że pajęczak pełni przede wszystkim rolę „pośrednika”, a bakterie wywołujące boreliozę krążą w przyrodzie głównie dzięki małym ssakom i ptakom. To właśnie od nich młode kleszcze najczęściej zakażają się krętkami Borrelia, które później mogą zostać przeniesione na człowieka lub inne zwierzęta.

Jak wygląda cykl życia kleszcza?

Najczęściej spotykanym w Polsce gatunkiem przenoszącym boreliozę jest kleszcz pospolity. Jego cykl życia trwa zwykle od dwóch do nawet sześciu lat. W tym czasie przechodzi kilka etapów rozwoju – od larwy, przez nimfę, aż po dorosłą postać. Każde stadium, poza jajem, musi przynajmniej raz napić się krwi żywiciela.

Larwy i nimfy żerują głównie na małych zwierzętach, takich jak myszy, nornice czy ptaki. Dorosłe kleszcze częściej wybierają większe ssaki, na przykład sarny, jelenie, psy lub ludzi.

A tu dowiesz się, jak się chronić przed malarią.

Skąd bierze się borelioza u kleszczy?

Eksperci podkreślają, że większość kleszczy nie rodzi się zakażona. Bakterie wywołujące boreliozę trafiają do ich organizmu dopiero podczas pobierania krwi od zakażonych zwierząt.

Najważniejszym rezerwuarem krętków Borrelia są drobne gryzonie oraz niektóre ptaki. Zwierzęta te często przechodzą zakażenie niemal bezobjawowo, ale bakterie utrzymują się w ich organizmie i mogą być przekazywane kolejnym kleszczom.

Kiedy zakażony kleszcz rozpoczyna następne żerowanie, bakterie się aktywują i wraz ze śliną mogą przedostać się do organizmu nowego żywiciela.

Sarny i jelenie nie są głównym źródłem boreliozy

Choć dorosłe kleszcze bardzo często żerują na sarnach i jeleniach, zwierzęta te nie są uznawane za główny rezerwuar boreliozy. Ich organizmy zwykle skutecznie ograniczają namnażanie bakterii. Duże ssaki mają jednak ogromne znaczenie dla rozwoju populacji kleszczy, ponieważ stanowią dla nich łatwo dostępne źródło pokarmu.

Eksperci zaznaczają również, że człowiek nie jest naturalnym rezerwuarem boreliozy.

Możesz też zerknąć na artykuł, jak wyglądają objawy pasożytów tkankowych i na czym polega leczenie ukrytych infekcji.

Im dłużej kleszcz żeruje, tym większe ryzyko zakażenia

Ryzyko przeniesienia boreliozy rośnie wraz z czasem pozostawania kleszcza w skórze. Najczęściej mówi się, że szczególnie niebezpieczne staje się żerowanie trwające ponad dobę, choć niektóre badania sugerują, że zakażenie może nastąpić szybciej.

Kleszcze podczas pobierania krwi wydzielają substancje znieczulające i przeciwzakrzepowe, dlatego ich obecność często pozostaje niezauważona. Z tego powodu bardzo ważne jest dokładne oglądanie skóry po spacerach w lesie, parku czy na łące. Warto także regularnie kontrolować sierść zwierząt domowych.

Jak zmniejszyć ryzyko kontaktu z kleszczami?

Specjaliści przypominają, że podstawą ochrony pozostaje profilaktyka. Podczas spacerów po terenach zielonych warto nosić długie ubrania, zakrywać nogi oraz stosować preparaty odstraszające kleszcze.

Natomiast po powrocie do domu dobrze jest dokładnie obejrzeć całe ciało, szczególnie okolice pach, pachwin, szyi i skóry głowy. Szybkie usunięcie kleszcza może zmniejszyć ryzyko zakażenia.

Ochrona zwierząt domowych również ma znaczenie. W tym celu warto skonsultować się z lekarzem weterynarii i dobrać odpowiednie preparaty przeciwkleszczowe.

A tutaj tłumaczymy, jak interpretować wyniki badań na boreliozę.

Borelioza to problem całego środowiska naturalnego

Eksperci podkreślają, że borelioza jest częścią złożonego obiegu bakterii w przyrodzie. Kleszcze są jedynie ogniwem w tym łańcuchu, a kluczową rolę odgrywają drobne zwierzęta będące naturalnym rezerwuarem bakterii. Dlatego całkowite wyeliminowanie zagrożenia nie jest możliwe. Można jednak znacząco ograniczać ryzyko zakażenia poprzez profilaktykę, szybkie usuwanie kleszczy i uważną obserwację organizmu po kontakcie z terenami zielonymi.