Warto zaznaczyć, że demencja nie jest nieuniknioną częścią procesu starzenia. Jednak dobra wiadomość jest taka, że na czynniki, które wpływają na ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych, można oddziaływać przez całe życie. Najnowsze zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia pokazują, na jakie elementy stylu życia i zdrowia warto zwrócić uwagę.
Nawet 45 proc. ryzyka wiąże się z czynnikami, na które mamy wpływ
Według WHO nawet 45 proc. ryzyka demencji można powiązać z czynnikami modyfikowalnymi, czyli takimi, na które częściowo można wpływać. Aczkolwiek to jeszcze nie znaczy, że zmiana stylu życia pozwala całkowicie zapobiec chorobie. Demencja ma wiele przyczyn, a znaczenie mają również czynniki, których nie można zmienić, takie jak wiek lub predyspozycje genetyczne.
WHO opublikowała drugą edycję wytycznych dotyczących ograniczania ryzyka pogorszenia funkcji poznawczych i demencji. Dokument rozszerza wcześniejsze zalecenia z 2019 r. i uwzględnia m.in. czynniki środowiskowe.
Jak zmniejszyć ryzyko demencji ruch, dieta i rezygnacja z używek
Jednym z podstawowych elementów profilaktyki jest dbanie o zdrowie całego organizmu. Choroby układu krążenia i zaburzenia metaboliczne mogą mieć również znaczenie dla zdrowia mózgu.
WHO zaleca m.in.:
- regularne ćwiczenia,
- zdrową dietę,
- niepalenie tytoniu,
- ograniczenie alkoholu,
- utrzymywanie prawidłowej wagi,
- kontrolowanie ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu i cukru we krwi.
Szczególnie ważne jest leczenie chorób takich jak nadciśnienie i cukrzyca. Ich odpowiednia kontrola może przyczyniać się do ograniczenia ryzyka pogorszenia funkcji poznawczych i demencji.
A jeśli zastanawiasz się, jakie są objawy demencji u seniora, wejdź tutaj.
Mózg również potrzebuje aktywności
Dbanie o kondycję psychiczną nie powinno oznaczać wyłącznie rozwiązywania krzyżówek czy uczenia się nowych informacji. WHO wskazuje również na znaczenie stymulacji poznawczej i aktywności społecznej u osób z prawidłowymi funkcjami poznawczymi oraz z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi.
Rozmowy z innymi ludźmi, rozwijanie zainteresowań, nauka nowych umiejętności, czy angażowanie się w różne aktywności, mogą być elementem dbania o zdrowie poznawcze. Nie są jednak gwarancją uniknięcia demencji.
Nie ignorujmy słuchu i jakości powietrza
Nowe zalecenia zwracają uwagę także na czynniki, które wcześniej nie były tak mocno akcentowane. Jednym z nich jest ograniczanie narażenia na zanieczyszczenie powietrza. Może to oznaczać m.in. unikanie przebywania na zewnątrz podczas epizodów bardzo złej jakości powietrza, gdy jest to możliwe.
WHO uwzględnia również aparaty słuchowe jako element strategii ograniczania ryzyka. Jeśli występuje niedosłuch, warto skonsultować go ze specjalistą, zamiast ignorować problem.
Przeczytaj też, czy aktywność fizyczna może chronić przed depresją, lękiem i demencją.
Jak zmniejszyć ryzyko demencji – suplementy
Nie ma podstaw, aby na własną rękę przyjmować witaminy lub suplementy wyłącznie w celu zapobiegania demencji. W nowych wytycznych WHO nie zaleca suplementowania witamin B i E, kwasów tłuszczowych omega-3 ani preparatów multiwitaminowych i mineralnych w tym celu, jeśli nie stwierdzono niedoboru.
Najważniejsza nie jest pojedyncza tabletka, czy „suplement na pamięć”, ale konsekwentne dbanie o zdrowie przez wiele lat. Aktywność fizyczna, zdrowa dieta, kontrola chorób przewlekłych, relacje społeczne i unikanie używek mogą być częścią takiego podejścia.
